Diyetisyen Diyet Yemekleri Diyet Listesi Diyet Programları Tarifleri

Sağlıklı Beslenme Takıntısı
Anadolu Sağlık Merkezi’nden Psikolog Aslıhan Kurt, sağlıklı beslenme takıntısı hakkında bilgi verdi.

Son yıllarda sıkça görülmeye başlayan sağlıklı beslenme takıntısı hakkında bilgi verir misiniz? Beslenme neden bir takıntı haline geliyor?
Sağlıklı beslenme takıntısı (Ortoreksiya); henüz kesinlik kazanan bir rahatsızlık, daha da önemlisi, bir beslenme bozukluğu olarak tanımlanmamasına rağmen, bazı hekimler ve beslenme uzmanları, son dönemde bu konu üzerinde yoğunlaşmakta ve araştırmalar yapmaktadırlar. Otoritelere göre de bu “takıntı” önümüzdeki 10 yılın en önemli beslenme problemlerinden biri olma yolunda ilerlemektedir.
Ortoreksiya’nın, nasıl bir bozukluk olduğu tartışmalıdır. Kimilerine göre, bu, değişen dünya standartlarına bağlı yeme alışkanlıkları ve modernleşmenin bir sonucu iken, kimilerine göre de, obsesif kişilik yapısına özgü bir durumdur.
Bu tip davranışlar gösteren insanlar, sağlıklı olma gerekliliği ile ilgili inanç ve tutumlarını birleştirerek, beslenme ve beslenme şekli konusunda aşırı kaygılı olurlar. Sonuç olarak gözlenen davranış, sağlıklı olmak adına yeme (me) dir. Bu tip takıntıları olan insanlar, sağlıklı beslenme standartlarına göre değil de, kendi belirledikleri standartlara göre beslenmeyi uygun görürler. Ve bu yolla, sağlıklı beslendiklerine inanırlar.
Alacağı her ürünün içeriği üzerine uzun uzun kafa yoran, besinlerin içindeki katkı maddelerinin kanserojen olup olmadığı konusunda aşırı saplantılı, sadece sağlıklı beslenmek adına sebzeleri çiğ tüketen, et ve süt ürünlerinden genellikle uzak duran ve genellikle bu tip besinleri tüketmeme konusunda aşırı titiz davranan insanların bu takıntıya sahip olduğu düşünülmektedir.
Sağlıklı beslenme takıntısı olan bir kişi günlük hayatta ne gibi sıkıntılarla karşılaşıyor?
Sağlıklı beslenme takıntısı olan insanlarda şu davranışlar dikkat çekmektedir:
· Günde 3 saatten fazla bir zaman, sağlıklı besinler ve beslenme ile ilgili düşünmek
· Yarının menüsünü bugünden planlamak
· Yedikleri besinlerin oranını sınırlandırmak
· Yaşam kalitesinde belirgin derecede azalma ve sosyal izolasyon (yeme alışkanlıkları, dışarıda yemek yemeyi güçleştirir ve evde yemeye başlarlar)
· Başkalarının yeme alışkanlıklarını, sağlıksız beslendiklerini ileri sürerek, sürekli eleştirmek
· Önceleri, aaaifle yediği besinleri, şimdi sağlıksız oldukları için tüketmekten kaçınmak
· Diyetlerinin dışında bir şeyler yediklerinde suçluluk duymak
· Sadece “doğru” diyeti yaptılarında, sağlıklarının kontrolünü sağladıklarına inanmak
Bu takıntının tedavisi nedir?
Obsesif- Kompulsif kişilik yapısının bir uzantısı olan bu takıntının temelinde, beden imajı ve sağlıklı yeme davranışı ile ilgili obsesif düşünceler bulunduğu düşünülmektedir. Öncelikle kişinin, böyle bir sorunu olduğunu kabul edip, harekete geçmesi gerekmektedir. Bu tip takıntılara özgü tedavilerde, diyet uzmanlarının, psikiyatristlerin ve psikologların ortak çalışmaları ile; davranış değişikliği sağlanabilir. Psikologlar ya da psikiyatristler kişiyi, davranış terapisi ile desteklerken, diyet uzmanları da sağlıklı beslenme konusunda yönlendirirler.
Sağlıklı beslenme takıntısı tedavi edilmezse ne gibi problemlere yol açar?
Kontrollü ve sağlıklı yemek yeme adına yapılan bu tip diyetlerle, kişi, tüm besinleri yemez ve bazılarını almaktada da özellikle kaçınır. Böylelikle vücut, günlük alması gereken kaloriden eksik kalır ve güçsüzleşir. Sağlıksız ve kontrolsüz yapılan tüm dietlerde olduğu gibi, bu tip davranışların da, beraberinde ciddi sağlık sorunları getirmesi olasıdır.
Sağlıklı beslenmeyi takıntı haline getirmemek için ne yapmalı?
Sağlıklı ve doğru beslenme ile ilgili aşırı kafa yormaktan ve bunu bir takıntı haline getirmekten çok, doğru bilgiyi kaynağından öğrenmekte yarar vardır. Bunun bir takıntı olmasını önlemek adına; sağlıklı ve doğru beslenmek isteyen bir kişiye, bu konu ile ilgili temel bilgileri öğrenmesi, ya da kendine uygun beslenme şekli konusunda fikir edinmesi için bir diyet uzmanına gitmesi önerilebilir.
Anadolu Sağlık Merkezi’nden Psikolog Aslıhan Kurt

Sağlıklı Beslenme Programında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kilo alımı; alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasından dolayı vücut yağ kitlesinin artması sonucu oluşur. Kilo kaybı ise depolanan yağ fazlalıklarından (özellikle şekerli ve yağlı besinlerin gereğinden fazla alınmasından kaynaklanan) ve bazen de vücutta biriken su fazlalıklarından kurtulmak ve buna karşılık hiçbir zaman kas veya asıl dokudan kaybetmemek olmalıdır. Dolayısıyla, kilo kaybını sağlamak amaçlı sağlıklı bir beslenme programı sırasında, vücut dengeniz için gerekli olan besinlerden kendimizi hiçbir zaman yoksun bırakmamalıyız. Çünkü etkin bir şekilde ve uzun bir süre içerisinde zayıflamaz fiziksel ve sinirsel yönden sağlıklı bir biçimde zayıflamaktır.

Zayıflamada asıl amaç, sağlığımızı koruyarak vücudumuz için gerekli olan tüm besin gruplarından yeterli ve dengeli beslenmeyi bir yaşam tarzı haline getirebilmektir.
Vücudumuz için gerekli besin grupları; günlük beslenme programında muhakkak olmalı, alınacak miktarlar ise kişisel özelliklere göre değişir.

Besin Grupları;
1. Et ve et ürünleri,
2. Süt ve süt ürünleri,
3. Sebze ve meyvalar,
4. Tahıl ve hububatlar,
5. Yağlar ve şekerler,

Sağlıklı beslenme programında hergün muhakkak alınması gereken besin grupları;
· Balık veya tavuk veya kırmızı et veya kurubaklagiller veya peynir,
· Yoğurt veya süt veya ayran,
· Sebzeler (çiğ veya pişmiş),
· Meyvalar,
· Ekmek ve tahıllar ( Bu grup içindeki besinlerin miktarı ve beraberinde yenilen soslar v.b. yardımcı besinler, bu besin grubunu zayıflama programı için sakıncalı hale getirebilir.

Sağlıklı beslenme programımızda büyük ölçüde sınırlandırmamız gereken besin grubu ve besinler,
· Şeker ve şekerli besinler,
· Kolalı içecekler ve hazır meyva suları,
· Hamur işleri ve kızartmalar,
· Sakatatlar,
· Salam, sosis, sucuk ve pastırma gibi besinler,
· Doymuş yağlar,
· Alkollü içecekler,
· Kuruyemişler,
Beslenme ve Diyet Uzmanı
Şengül SANGU

Sağlıklı Beslenme için İpuçları
Yaşamak için beslenmek şart. Bundan tat ve aaaif almak da insanı insan yapan özelliklerin başında geliyor. Ancak sağlıklı bir yaşam için, sağlıklı beslenme en önemli koşul. Bunu başarmak da insanın elinde ve hiç zor değil. Yapılması gereken, bir kaç küçük ama önemli noktayı göz ardı etmemek ve sağlıklı bir yaşama doğru ilk adımı atmak.
İşte size bazı ipuçları…
· Besinlerden aldığınız enerji mutlaka dengeli olmalıdır. Bir günde alacağınız enerjinin %50-60’ı karbonhidratlardan (tahıllar), %30’u yağlardan, %10-15’i de proteinlerden (et ve süt ürünleri, kurubaklagiller) karşılanmalıdır.
· Taze besinler kullanılmadan önce çok iyi yıkanmalı ve kurullanmalıdır.
· Sebzeler ve meyvelr gerekli ise soyulmalı ve mümkün olduğunca kabuklu olarak ve çiğ, ya da az suda hafif pişmiş olarak tüketilmelidir.
· Yeşil sebzeler pişirilecekleri zaman kesilmeli ve mümkün olduğunca buharda pişirilmelidir. Kök sebzeler hafif tuzlu ve ancak üzerini örtecek kadar az suda pişirilmelidir.
· Ekmeği kızartmak ya da pastörize sütü kaynatmak, vitamin kaybına ve proteinlerin bozulmasına neden olur.
· Satın alacağınız ambalajlanmış gıdaların üzerindeki etiketleri mutlaka okuyunuz. Paketin üzerinde; içindekiler, kalori, mineral, vitamin ve besin içerikleri ile üretim ve son kullanma tarihleri yazmayan ürünleri almayınız.
· Yağlar yaşamak için ihtiyacımız olan 6 temel besin maddesinden biridir. Enerji verirler ve A,D,E,K vitaminlerinin vücudumuza alınarak faydalı olmasını sağlarlar.
· Yemek yaparken kızartma yerine fırın, ızgara, buğulama ve haşlama gibi yöntemleri tercih ediniz.
· Kuyruk yağı ve tereyağı gibi , et ve süt ürünlerinde bulunan hayvansal yağlar, doymuş yağlardır ve kandaki kolesterolü yükseltirler.
· Etlerin görünür yağlarını temizleyiniz. Tavuk ve balığın yağlı olan derisini yemekten kaçınınız.
· Yemeklerinizde tuz yerine taze doğal otları ve baharatları kullanmaya özen gösteriniz.
· Ayçiçek, mısırözü, zeytinyağı gibi bitkisel sıvı yağlarda ve margarinlerde bulunan doymamış yağlar, kandaki kolesterolü düşürürler.
· Beslenmenizde tereyağı yerine sıvı yağları ve doymamış yağlar açısından zengin margarinleri tercih ediniz. Çünkü, tereyağı kolesterol içerir, margarinler ise içermezler.
· Yarım yağlı veya yağsız süt ve süt ürünleri kullanınız.
· Yemeğe salata ya da deniz ürünleri gibi iştah açıcılar ya da sebzeli ve az yağlı, sıcak bir çorba ile başlayabilirsiniz. İçecek olarak su, soda, taze meyve suyu ya da düşük kalorili içecekler tercih ediniz.
· Porsiyonları mümkün olduğunca küçük tutunuz, az az, sık sık besleniniz.
bEkmek olarak mümkünse kepekli buğday ekmeğini tercih ediniz. Çünkü kepek bağırsakların daha düzenli çalışmasına yardımcı olur.
· Yemeği ağır tatlılar yerine meyve, komposto ya da hafif tatlılar ile tamamlayınız. Tereyağlı ve kremalı tatlıları tercih etmeyiniz.
· Kahvaltıya taze meyve ya da bir bardak portakal suyu ile başlayınız.
· Salam, sosis, sucuk gibi hayvansal yağlardan ve kolesterolden zengin gıdalardan kaçınınız.
· Günde en az 2 litre su içmeye gayret ediniz.
· Pizza yiyeceğiniz zaman mantarlı, yeşil biberli, soğanlı, domatesli ve peyniri azaltılmış olanları tercih ediniz.
· Sardalya, ton balığı, somon balığı, uskumru, midye, istiridyeve yengeç gibi deniz ürünleri, doymamış yağlar ve esansiyel yağ asitlerinden zengindir. Karides, kalamar ve ıstakoz ise yüksek oranda kolesterol içerir. Seçiminizi yaparken bunlara dikkat ediniz.
· Salatalar karbonhidrat, vitamin ve lif açısından zengin besinler olduğu için bol miktarda tüketilmelidir. Tatlandırmak için sos ve krema yerine çok az sıvı yağ, sirke ya da limon kullanınız.